Parafia

Historia chrześcijaństwa Kozieleckiej Ziemi sięga skoro już nie czasów wojciechowych, to na pewno działalności apostolskiej i ewangelizacyjnej jego następców, a więc przełomu X i XI wieku. Pierwszy kościół katolicki w tym okręgu został wybudowany w niedalekim Grucznie, na skraju wiślanego szlaku handlowego oraz szlaku bursztynowego, na przełomie XI i XII wieku. Tutaj też powstała jedna z pierwszych parafii na Pomorzu. Mieszkańcy ówczesnej osady Kosole z pewnością należeli do pobliskiej parafii Gruczno osadzonej w żywym jak na owe czasy ośrodku gospodarczym i handlowym.

Obie wsie w 1290 roku decyzją pomorskiego księcia Mściwoja II zostały przekazane arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Jakubowi Śwince. Pod koniec XVI wieku po przejściu pierwszej fali reformacji arcybiskup gnieźnieński Stanisław Karnkowski przekazał obie wsie kapitule gnieźnieńskiej jako rekompensatę za trudy poniesione w walce z reformacją. W wyniku I rozbioru Polski w 1772 roku Kozielec został włączony do zaboru pruskiego. Wówczas to skonfiskowano dobra kościelne, a majątek władze pruskie przekazały różnym niemieckim właścicielom. Wojny napoleońskie przyniosły wsi, tak jak i całej okolicy, zniszczenie, szkody i upadek gospodarczy. Ważnym wydarzeniem w historii Kozielca było uwłaszczenie chłopów rozpoczęte edyktem regulacyjnym z 1811 roku.

Na początku XIX wieku mieszkańcy wyznania rzymsko – katolickiego Kozielca przynależeli do parafii w Niewieścinie. Zmiana granic powodowana ostatecznym rozbiorem Polski w 1795 roku wymusiła konieczność zmiany granic diecezji. Kozielec – chociaż własność biskupów gnieźnieńskich, a później gnieźnieńskiej kapituły leżał dotąd w granicach diecezji włocławskiej. W 1821 roku decyzją władz Pomorza został wyłączony razem z macierzystą parafią w Niewieścinie z diecezji włocławskiej i włączony do diecezji chełmińskiej, której siedzibę przeniesiono do Pelplina. Na przełomie XIX i XX wieku większość mieszkańców Kozielca było wyznania protestanckiego. Oni to wybudowali sobie w latach 1905 – 1906 roku mały drewniany kościółek, który usytuowany jest w pewnym oddaleniu od zabudowań wiejskich Kozielec Góra. Obok kościoła ulokowano wówczas, dzisiaj trochę zapomniany, protestancki cmentarz. W tym czasie w Kozielcu Dół na brzegu Wisły przy karczmie Kajzra zorganizowano przystań dla barek towarowych i małych statków pasażerskich. Załadowywano tu miedzy innymi zboże, buraki cukrowe i owoce.